Postępowania sądowe potrafią trwać nawet kilka lat, wpływa na to głównie bardzo duże obłożenie poszczególnych wydziałów sądu i samych sędziów. W sprawach o roszczenia finansowe, także alimenty, gdy wierzyciel otrzyma wyrok zasądzający na jego rzecz kwotę pieniężną, musi uzyskać odpis tego wyroku z klauzulą wykonalności, co z kolei uprawnia do złożenia wniosku o egzekucję do komornika. Cała ta procedura może trwać nawet kilka lat. Dlatego do postępowania wprowadzono tzw. zabezpieczenie na czas trwania danego postępowania.
Wniosek o zabezpieczenie alimentów
Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego, w każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. Sąd może udzielić zabezpieczenia alimentów przed wszczęciem postępowania albo w jego toku. W celu uzyskania zabezpieczenia strona lub uczestnik postępowania musi uprawdopodobnić roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Zabezpieczenie alimentów podlega trochę innym zasadom i zgodnie z art. 753 kpc pozwala się na określenie formy zabezpieczenia jako zobowiązania pozwanego do okresowej zapłaty uprawnionemu określonej sumy pieniężnej. W sprawach o alimenty, jedynym warunkiem udzielenia zabezpieczenia jest tylko uprawdopodobnienie roszczenia.
Uzyskanie zabezpieczenia alimentów oznacza, iż do momentu prawomocnego zakończenia sprawy, przez cały czas jej trwania, zobowiązany do alimentacji będzie zobowiązany do łożenia na uprawnionego zasądzonej przez sąd kwoty. Sąd udziela zabezpieczenia wydając postanowienie, które jest zaskarżalne. Co nie oznacza, że w wyroku kończącym kwota ta zostanie taka sama jak w postanowieniu o zabezpieczeniu, ponieważ przy wydawaniu wyroku sąd ma na względzie całe przeprowadzone postępowanie dowodowe, które może wskazywać na zwiększenie lub zmniejszenie kwoty renty alimentacyjnej np. w trakcie postępowania zwiększyły się usprawiedliwione potrzeby małoletniego dziecka. Co ważne, postanowienie o zabezpieczeniu alimentów z nadaną klauzulą wykonalności uprawnia do egzekucji komorniczej.
Jak złożyć wniosek o zabezpieczenie alimentów?
Wniosek o udzielenie zabezpieczenia alimentów można złożyć zarówno w pozwie inicjującym postępowanie, jak i już w trakcie postępowania w odrębnym piśmie do sądu. Wniosek o zabezpieczenie powinien zawierać określenie żądanego sposobu zabezpieczenia oraz samą kwotę zabezpieczenia, czyli w przypadku alimentów, należy wskazać wysokość dochodzonej kwoty, przy jednoczesnym uprawdopodobnieniu tej kwoty oraz samych okoliczności, na których opieramy nasze żądanie. W sprawach o zasądzenie alimentów najczęściej wystarczy, gdy uprawdopodobni się, że dziecko domagające się alimentów jest dzieckiem pozwanego/pozwanej i wskazanie, że dotychczas zobowiązany rodzic nie łożył na dziecko, bądź łożył za niskie kwoty.
Zażalenie na zabezpieczenie alimentów – zarzuty, opłata
Na wydane przez sąd postanowienie o zabezpieczeniu alimentów przysługuje zażalenie. W celu złożenia zażalenia należy w pierwszej kolejności złożyć wniosek o uzasadnienie, od którego opłata sądowa wynosi 30 zł – można ją opłacić przez zakup znaku sądowego lub przelewem na konto sądu. Przy czym, osoba uprawniona do alimentów jest zwolniona od opłat sądowych. Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o zabezpieczeniu z uzasadnieniem. Środek zaskarżenia może złożyć zarówno uprawniony do alimentów, jak i zobowiązany, jednak jego złożenie nie wstrzymuje wykonalności postanowienia. Najczęściej w zażaleniu zarzuca się obarczające zaskarżone orzeczenie błędy w ustaleniach faktycznych, naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, które miały wpływ na rozstrzygnięcie.
Wniosek o zabezpieczenie alimentów z datą wsteczną
Dobry adwokat zawsze będzie doradzał swoim Klientom, by nie zwlekali ze złożeniem wniosku o zabezpieczenie alimentów już w pierwszym piśmie procesowym, czyli pozwie lub nawet jeszcze szybciej – przed złożeniem pozwu. Na taki krok powinny zdecydować się zwłaszcza osoby, które z dnia na dzień zostały same z dziećmi bez możliwości uzyskania świadczeń pieniężnych. Jest to o tyle istotne, iż co prawda prawo dopuszcza zasądzenie alimentów, czy zabezpieczenie alimentów z datą wsteczną, jednak uprawniony do tych alimentów musi wykazać, iż za okres „wsteczny” istnieją niezaspokojone potrzeby lub długi zaciągnięte przez uprawnionego do alimentacji w celu pokrycia swoich potrzeb. Jest to dość problematyczne i nieczęsto sądy wydają takie orzeczenia.
Zabezpieczenie alimentów a rygor natychmiastowej wykonalności
Wydanie postanowienia przez sąd o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia alimentacyjnego w określonej wysokości nie zawsze skutkuje natychmiastowym wywiązaniem się przez zobowiązanego z jego płatności. Wówczas konieczne staje się zastosowanie przymusowych środków egzekucyjnych. Podobnie jak w przypadku alimentów ustalonych wyrokiem sądowym, jeśli dłużnik alimentacyjny nie wykazuje chęci do ich uregulowania, możliwe jest wystąpienie z wnioskiem o egzekucję tych należności do właściwego komornika, korzystając z prawomocnego postanowienia. Niemniej jednak, aby tak postąpić, konieczne jest wcześniejsze uzyskanie klauzuli wykonalności poprzez złożenie odpowiedniego wniosku do sądu, który wydał postanowienie o zabezpieczeniu alimentów.
W przypadku zabezpieczenia alimentów obowiązują inne zasady. Ze względu na potrzebę szybkiej pomocy dla uprawnionych do alimentów, umożliwiającej jak najszybsze uzyskanie środków niezbędnych do codziennego życia od osoby zobowiązanej do ich zapewnienia, ustawodawca przewidział, że postanowienie o udzieleniu takiego zabezpieczenia ma rygor natychmiastowej wykonalności.
Rygor natychmiastowej wykonalności zabezpieczenia alimentów oznacza, że postanowienie o jego udzieleniu staje się wykonalne od chwili jego wydania, nie oczekując na jego uprawomocnienie. Nawet w przypadku złożenia zażalenia przez stronę przeciwną, nie hamuje to procesu egzekucji naszych należności. Oznacza to, że już tego samego dnia, w którym sąd udzielił zabezpieczenia, możemy domagać się od osoby zobowiązanej do płacenia, aby uregulowała ustaloną kwotę, oczywiście jeśli postanowienie, w którym sąd udzielił zabezpieczenia zostało zaopatrzone w klauzulę wykonalności. Jeśli dłużnik alimentacyjny nie spełni tego wezwania, możemy natychmiast skorzystać z usług właściwego komornika i podjąć kroki egzekucyjne.
