Separacja oznacza rozdzielenie pożycia i spraw małżeńskich. O separacji możemy mówić gdy małżeństwa, nie mieszkają już razem bądź gdy mieszkają wspólnie, ale każdy partner prowadzi odrębne życie (separacja faktyczna, nieformalna). Z kolei drugą grupę stanowią związki, które zdecydowały się na prawne uregulowanie aktualnego życia małżonków (separacja prawna).
Separacja dotyczy związków małżeńskich, których życie nie układa się od dłuższego czasu. Oznacza to, że pożycie między mężczyzną, a kobietą uległo rozpadowi w sposób zupełny, ale nietrwały. Ten stan może więc mieć charakter przejściowy i nie wyklucza podjęcia prób ponownego wejścia w pożycie małżeńskie. Pełny zanik więzi emocjonalnej, fizycznej oraz gospodarczej między partnerami stanowi przesłankę do orzeczenia o separacji. Sąd odrzuci wniosek o separacji, jeśli istnieje jakiekolwiek prawdopodobieństwo, że z jej powodu ucierpiałoby dobro małoletnich dzieci lub prawna zgoda na separację jest sprzeczna z ,,zasadami współżycia społecznego’’.
Separacja a rozwód – czym się różnią?
Rozwód to uregulowane prawnie, ostateczne i trwałe rozwiązanie związku małżeńskiego. Rozwód orzeka sąd okręgowy na podstawie wniosku złożonego przez jednego lub obojga małżonków. Separacja nie jest trwałym przerwaniem wspólnoty małżeńskiej, a jej czasowym uchyleniem. To zdecydowanie podstawowa różnica między rozwodem a separacją.
- Osoba znajdująca się w separacji nie może uregulować prawnie innego związku. W przypadku rozwodu każda ze stron może zawrzeć kolejny związek małżeński.
- Osoby przebywające w separacji mogą być zobowiązane do wzajemnego wsparcia i pomocy, jeśli ich sytuacja życiowa tego wymaga (np. choroba współmałżonka, niepełnosprawność).
- W czasie prawnej separacji małżonka nie może ubiegać się o powrót do poprzedniego nazwiska (takie prawo przysługuje w sytuacji rozwodu).
- Zarówno sądowe orzeczenie o rozwodzie, jak i separacji skutkuje powstaniem między stronami rozdzielności majątkowej, prawa do zachowku i dziedziczenia po sobie. Dodatkowo przy separacji sąd okręgowy może orzec o sposobie korzystania małżonków ze wspólnego mieszkania na czas separacji lub dokonać podziału majątku wspólnego.
- Zarówno w przypadku rozwodu, jak i separacji jedna ze stron ma prawo złożyć wniosek o alimenty jednego małżonka na rzecz drugiego oraz na małoletnie dzieci. Obowiązek alimentacyjny może obejmować nie tylko osobę uznaną za winną rozpadowi pożycia małżeńskiego, lecz także w przypadku braku wskazania winy jednego z małżonków. Jednak te dwie sytuacje różnią się od siebie. W momencie ubiegania się o alimenty bez wskazania winnego rozpadowi związku, strona ubiegająca musi udowodnić, że jej aktualne życie jest w niedostatku. Z kolei w przypadku orzeczenia separacji ze wskazaniem winnego wystarczy przedstawienie dokumentów potwierdzających pogorszenie sytuacji finansowej (nie ubóstwo czy niedostatek).
- Oddalenie pozwu o rozwód nie jest równoznaczne z odrzuceniem wniosku o separację. Oba wnioski są rozpatrywane osobno, stanowią więc odrębną sprawę. Przy czym warto pamiętać, że w sytuacji, gdy jeden małżonek złożył wniosek o separację, a drugi o rozwód, sąd może uchylić się od orzeczenia o separacji i orzec o rozwodzie (gdy uzna to za uzasadnione).
- Zarówno separacja, jak i rozwód mają również wpływ na potomstwo. W przypadku separacji małżonkowie mają prawo złożyć pozew separacyjny z uregulowaniem praw do opieki nad dzieckiem.
Jaki jest cel separacji i kiedy się na nią zdecydować zamiast rozwodu?
Rozwód jest równoznaczny z końcem wspólnej drogi. Natomiast separacja dedykowana jest związkom, które pomimo braku pożycia małżeńskiego dostrzegają, choć szansę i nadzieję na poprawę sytuacji, odbudowanie relacji, a w konsekwencji utrzymanie związku małżeńskiego.
W którym sądzie należy złożyć wniosek o separację i jak przebiega jej orzekanie?
Własnoręcznie podpisany pozew o orzeczenie o separacji wraz z załącznikami (odpis skrócony aktu małżeństwa i aktu urodzenia dziecka, zaświadczenie o zarobkach) składa się osobiście do sądu okręgowego właściwego do miejsca zamieszkania małżonków. Pozew powinien być złożony w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach (własnoręcznie podpisany odpis dla strony przeciwnej). Jednocześnie małżonek ma prawo złożyć dodatkowe wnioski o alimenty (na siebie i/lub dzieci), uregulowanie władzy rodzicielskiej oraz kontakty. Każda z tych spraw wymaga złożenia odrębnego druku. Wnioskodawca zobowiązany jest również do wniesienia opłaty urzędowej, dzięki której nastąpi uruchomienie biegu terminu załatwienia sprawy.
W przypadku, gdy oboje współmałżonków godzą się na orzeczenie przez sąd separacji formalnej, sprawa toczy się szybko. Bardzo często zamyka się na jednym spotkaniu (bez procesu). Oczywiście nie dotyczy to spraw, w których sąd przewiduje naruszenie dobra małoletnich dzieci.
Ile trwa separacja małżeńska i czy możliwy jest automatyczny rozwód po separacji?
Sąd okręgowy orzekając separację, nie określa jej terminu. Możemy więc powiedzieć, że jest ona bezterminowa, gdyż nie ma limitu czasowego. Jej skutki ustają w przypadku wniosku małżonków o jej zniesienie lub w razie orzeczenia przez sąd o rozwodzie. Równie istotnym jest fakt, że separacja nigdy automatycznie nie przechodzi w orzeczenie o rozwód. Do tego niezbędne jest osobiste złożenie odrębnego wniosku o orzeczenie rozwodu.
Formalne orzeczenie separacji nie jest zakończeniem związku. Jeśli w trakcie separacji (np. po udanej terapii małżeńskiej) kobieta i mężczyzna dojdą do porozumienia, wówczas mogą wystąpić do sądu o zniesienie orzeczenia o separacji. Separacja to danie sobie czasu na przemyślenia, analizę i próbę odbudowania relacji. Czasami separacja bywa po prostu wstępem do całkowitego rozwiązania małżeństwa. Kancelaria Adwokacka Adwokat Weronika Piątek pomaga klientom w sprawach rodzinnych na terenie Częstochowy i całego województwa śląskiego.
